10 Điều có thể bạn chưa biết về Mực nước Biển dâng – 10 Facts About Sea Level Rise That Might Surprise You

Thứ Hai, ngày 26 tháng Tư, 2021. Viết bởi Lauren Alysanne Ford
Nguồn: Heye Jensen, Unsplash.
Từ lâu đời, Đại dương là người bạn tuyệt nhất của chúng ta. Hàng ngàn năm qua, nhờ vào mối quan hệ với Đại dương, chúng ta tồn tại, khám phá và kết nối với nhau. Và chúng ta tận hưởng cuộc sống và các đặc ân. Nhưng những rãnh sâu được hình thành trong mối quan hệ giữa con người và biển, đang bị thao túng theo nhiều cách kinh khủng – và loài người phải hoàn toàn chịu trách nhiệm. Từ những ngày đầu của cách mạng công nghiệp, con người đã và đang khai phá cả đất và biển với tần suất càng ngày càng cao vì lợi nhuận và năng lượng, và những điều đó đang làm cho hành tinh này ngày càng nóng lên. Giờ đây, những hành động của chúng ta đang biến đại dương thành kẻ thù ghê gớm: mực nước biển dâng cao và nhanh chưa từng thấy trong lịch sử và những đợt thủy triều dâng đe dọa nuốt chửng đất liền nơi mà rất nhiều người trong chúng ta gọi là nhà. Giờ đây, mối de dọa đáng chú ý này sẽ gây ra những hệ lụy mà chúng ta chưa bao giờ thấy trong lịch sử loài người, một vài điều dưới đây có thể làm bạn ngạc nhiên:

1. GREENLAND: MỐI ĐE DỌA LỚN NHẤT

Nguồn: Jean-Christophe Andre, Pixabay.
Các hoạt động của con người như: khai thác hàng loạt và đốt nhiên liệu hóa thạch làm hành tinh này nóng lên ở mức báo động. Dẫn đến hậu quả là những lớp băng lớn nhất bắt đầu tan và mực nước biển sẽ tiếp tục dâng nhanh.  Nếu bạn nghĩ rằng băng tan ở Nam cực là vấn đề lớn nhất làm gia tăng mực nước biển, thì bạn không hề đơn độc.  Truyền thông đăng tải hàng loạt hình ảnh về những lớp băng chồng nhau, những tảng băng đơn và các loài hoang dã đang khổ sở, nhằm miêu tả khủng hoảng khí hậu và tác động làm mực nước biển dâng.  Khi Nam cực đang tan, vấn đề lớn nhất lại đang xảy ra ở phương Bắc xa xôi.
Greenland hiện là nguồn duy nhất-lớn nhất của mực nước biển dâng trên thế giới. Các nhà khoa học nhận định: Lớp băng lớn bao phủ gần 80% đất đang tan ở mức kỷ lục, và có khả năng làm mực nước biển dâng trên toàn cầu đến bảy mét. Theo NASA, nếu lớp băng ở Greenland tiếp tục tan với tốc độ hiện tại, sẽ gây ra hệ lụy là hơn 100 triệu người bị lụt mỗi năm vào cuối thế kỷ này. Điều này có nghĩa là các khu vực thấp ven biển tại các quốc gia như Mỹ, Trung Quốc, Ấn Độ và Thái Lan sẽ hoàn toàn bị biển nuốt chửng, nếu chúng ta không hành động ngay lập tức.

2. 200 TRIỆU VÀO NĂM 2100: COI CHỪNG NƯỚC

Nguồn: David Mark, Pixabay.
Đại dương đang lặng lẽ và nhanh chóng tiến đến chúng ta. Theo một nghiên cứu trên Nature Communications, vào năm 2100, các khu vực ven biển-nơi ở của hơn 200 triệu người có thể sẽ vĩnh viễn chìm trong nước. Chính xác thì mọi thứ trông sẽ ra sao?
Đây là những gì chúng ta có thể thấy, nếu biển tiếp tục dâng lên với tốc độ như hiện tại:
  • Tại Châu Á, khoảng 43 triệu người ở Trung Quốc, 32 triệu ở Bangladesh và 27 triệu ở Ấn Độ sẽ bị chuyển chỗ ở. Công dân ở các nước, như: Việt Nam, Indonesia, Thái Lan, Nhật Bản và Philippines cũng sẽ bị mất nhà vì nước biển dâng.
  • Ở Châu Âu, Hà Lan có khả năng bị ảnh hưởng lớn nhất với 4 triệu người có thể phải sống dưới vạch nước biển. Tuy nhiên, người Hà Lan với tính cách nhìn-xa-trông-rộng có thể sẽ sống sót khi thủy triều dâng, nhờ cơ sở hạ tầng chống lụt cải tiến. Các quốc gia Châu Âu khác như Vương Quốc Anh, có 5 triệu người có nguy cơ, và Đức có 1 triệu người có nguy cơ, và họ cũng đang phát triển các phương pháp để chuẩn bị khi nước biển dâng.
  • Tại Mỹ, 13 triệu người có thể phải bỏ nhà vì mực nước biển dâng. Vào năm 2100, các thành phố biển nổi tiếng như Miami, New Orleans, và Houston có thể bị nhấn chìm. Do đó, Mỹ sẽ phải xử lý nhiều vấn đề liên quan như: tăng cạnh tranh về công việc và bất động sản, và chịu áp lực lớn về mạng lưới cơ sở hạ tầng.

3. MỰC NƯỚC BIỂN DÂNG ĐANG TĂNG TỐC

Nguồn: Masarath Alkhaili, Unsplash.
Trong vài thập niên qua, nước biển dâng cao chưa từng thấy.  Trước cách mạng công nghiệp, nước biển dâng chỉ vài cm mỗi thế kỷ. Kể từ công nghiệp hóa hàng loạt và các hậu quả của nó làm khí hậu nóng lên, tốc độ mực nước dâng gia tăng đáng kể. Thực tế, trong 20 năm qua, chúng ta phát triển từ tăng khoảng 3 cm/thế kỷ lên khoảng 3 cm/thập kỷ. Tại sao mực nước biển dâng nhanh đến thế trong một khoảng thời gian ngắn? À thì, chúng ta góp phần rất nhiều.  Chúng ta lệ thuộc vào các nhiên liệu hóa thạch, gây ra sự nóng lên toàn cầu và đồng thời đẩy nhanh các hệ lụy, như: tan các lớp băng làm mực nước biển dâng. Nếu chúng ta tiếp tục các phương pháp phá hoại, thì cuối cùng, chúng ta chọn giao phó nhiều thành phố và thị trấn biển thân yêu cho những cơn sóng.

4. TẠM BIỆT NGUỒN NƯỚC NGỌT

Chúng ta không phải chỉ lo lắng về nước biển, mà còn phải lo về nước uống nữa.  Vì biển xâm lấn  sẽ gây ngập mặn các nguồn nước ngầm mà được dùng để cung cấp nước cho người dân, và chúng ta không còn nước an toàn để uống nữa. Hơn thế nữa, sự xâm ngập mặn có thể làm hỏng cơ sở hạ tầng nước và tác động đến các công nghiệp thiết yếu khác mà phụ thuộc vào nước ngầm – như: trồng trọt.  Ước tính 30% diện tích tưới tiêu trên thế giới đã và đang gặp các vấn đề về ngập mặn và quá trình khử muối (loại bỏ muối) rất tốn kém, mất thời gian, và nguy hại đến môi trường. Nếu chúng ta không hành động nhanh, khi các cộng đồng ven biển bắt đầu trượt xuống biển, nguồn lực thiết yếu nhất của chúng ta cũng sẽ bắt đầu biến mất.

5. NỖI LO VỀ NGUỒN LƯƠNG THỰC

Nguồn: Maruf Rahman, Pixabay.
Cũng như các nguồn nước ngọt đang gặp rủi ro, nguồn cung cấp lương thực của chúng ta cũng vậy.  Nhiều quá trình công nghiệp hóa trồng trọt phụ thuộc nhiều vào nguồn nước. Ví dụ: chỉ riêng công nông nghiệp hiện đang sử dụng 70% nước ngọt trên thế giới. Nếu mực nước biển dâng tiếp tục xâm nhập vào nguồn nước ngầm, tác động lên ngành nông sẽ thật thê thảm.  Khối lượng đáng kể, gồm: trái cây, rau củ, và các vụ mùa khác trên thế giới (ví dụ: lúa gạo) sẽ bị thiệt hại nặng nề.  Bởi vì nhiều cây trồng nhạy cảm với muối và khi các khu vực thấp ven biển ngập lụt, nước muối có thể ngăn sự phát triển của các vụ mùa quan trọng.  Tác động của mực nước biển dâng đối với công nghiệp lương thực đã hiện rõ ở các quốc gia như: Bangladesh – một trong những quốc gia sản xuất gạo lớn nhất thế giới. Trên thực tế, ước tính các ruộng lúa tại quốc gia này sẽ giảm 15.6% vào năm 2050  do biển xâm lấn.

6. CÁC CƠN BÃO MẠNH HƠN LÀ CHUYỆN THƯỜNG

Quá rõ ràng, sự nóng lên toàn cầu đang làm thời tiết ngày càng tệ hơn. Nhưng bạn có biết rằng, chỉ riêng mực nước biển dâng là yếu tố chính về mức độ nghiêm trọng của bão? Vì biển dâng cao hơn có thể gây ra các lần nước dâng do bão nguy hiểm hơn (ví dụ: khi nước ven biển bị đẩy vào đất liền do các cơn gió mạnh). Các khu vực ven biển như New Orleans ở Mỹ đã hứng chịu tai ương do mực nước biển dâng, điều này có thể liên quan đến nước tràn do bão.  Bão Katrina là thiên tai tốn kém nhất trong lịch sử nước Mỹ: ảnh hưởng của cơn bão còn tệ hơn,  vì mực nước biển dâng hơn mức bình quân dẫn đến việc nước tràn do bão nhấn chìm 80% New Orleans. Khi nhiệt độ đại dương tiếp tục nóng lên và biển tiếp tục dâng, các địa phương ven biển phải đối mặt với các nguy cơ, cuối cùng họ sẽ gánh chịu các hậu quả của các sự kiện thời tiết hung dữ và có thể xóa sổ toàn bộ.

7. BIỂN ĐANG LỚN DẦN ĐE DỌA SỰ ĐA DẠNG SINH HỌC

Nguồn: Nicolas T Lopez, Pixabay.
Chúng ta đang đối mặt với khủng hoảng đa dạng sinh học, điều mà sẽ chỉ trở nên tồi tệ hơn vì mực nước biển dâng.  Nhiều cây trồng quan trọng và các loài động vật sống và phát triển mạnh ở các khu vực ven biển.  Thực tế, một báo cáo của Trung tâm Đa dạng Sinh học nhận định: 17% (hoặc 1 trong 6) các loài đang được Liên Bang Mỹ bảo vệ có nguy cơ mất môi trường sống do mực nước biển dâng.  Nếu chúng ta tiếp tục con đường chúng ta đang đi, chúng ta chịu mất một lượng lớn các loài quan trọng mà không thể thiếu để duy trì hệ sinh thái khỏe mạnh như Chó Biển Hawaiian, Rùa Western Pond, và Nai Florida Key. Khi môi trường sống ven biển bị nhấn chìm và các loài bắt đầu biến mất, các tác động sẽ lan xa và hiệu ứng gợn sóng âm sẽ tiếp tục tác động đến sự đa dạng sinh học của các hệ sinh thái lớn hơn.  Hệ lụy của điều này là công việc, thức ăn, và dịch vụ phụ thuộc chính vào sự đa dạng sinh học (ví dụ: công nghiệp ẩm thực đồ biển) cũng sẽ dần dần biến mất.

8. MỰC NƯỚC BIỂN DÂNG CỰC KỲ TỐN KÉM

Kể từ cuộc cách mạng công nghiệp, hệ thống kinh tế toàn cầu bị thống trị bởi ngộ nhận về sự tăng trưởng vô hạn.  Điều này tạo ra các mô hình kinh doanh và phong cách sống không bền vững, gây ra các hậu quả môi trường to lớn.  Mãi đeo đuổi lợi nhuận và năng lượng cũng đang bào mòn túi của chúng ta.  Mực nước biển dâng có thể làm thế giới tiêu tốn 14 nghìn tỉ USD/năm, vào năm 2100. Tiền sẽ mất vào bất động sản, cơ sở hạ tầng, và làm gián đoạn chuỗi cung ứng kinh doanh, và đó mới chỉ là khởi đầu.  Thực tế, nếu chúng ta không bắt đầu chuẩn bị đối phó với mực nước biển dâng ngay bây giờ, ước tính khoảng 0.3% – 9.3% hàng hóa và dịch vụ toàn cầu (ví dụ: GDP) sẽ bị mất hàng năm vì ngập lụt ven biển vào năm 2100. Ước tính nghe có vẻ chưa nhiều, nhưng các hệ lụy sẽ lan xa.  Nhiều ngành công nghiệp sản xuất thực phẩm, xây dựng nơi ở, và cung cấp các hình thức giải trí, gồm: trồng trọt, bất động sảndu lịch sẽ đương đầu với những tổn thất đáng kể trong những năm tới.  Hiển nhiên, chúng ta không muốn mắc sai lầm tốn kém, vì đánh giá thấp tác động của mực nước biển dâng.

9. MỰC NƯỚC BIỂN DÂNG CHẬM RÃI KÉO DÀI THỜI GIAN NGÀY

Nguồn: Pixabay.
Một điều đáng chú ý nữa về mực nước biển dâng là nó có khả năng kéo dài thời gian ngày.  Khi băng tan, nước đổ vào đại dương nhiều hơn.  Sự thay đổi cân nặng nước toàn cầu gây ra sự thay đổi trục trái đất, vì nước dồn lại gần xích đạo nhiều hơn làm chậm vòng quay của trái đất. Các nhà khoa học thường giải thích hiện tượng này bằng ví dụ: một vận động viên trượt băng giảm tốc độ bằng cách dang tay ra – đối với trường hợp này nước tràn quanh xích đạo, vòng quay của trái đất sẽ chậm dần.  Và điều đó liên quan gì đến chúng ta? Ừ thì, ngày sẽ kéo dài dần qua nhiều năm, trái đất quay càng ngày càng lâu hơn để hoàn thành vòng xoay.  Hiện tại, ngày đang kéo dài ở mức xấp xỉ 1.8 mili giây/thế kỷ. Chúng ta không để ý nhiều đến sự khác biệt này, nhưng ngày trong tương lai có thể sẽ rất khác, nếu chúng ta vẫn tiếp tục như bây giờ.

10. MỰC NƯỚC BIỂN DÂNG GÂY BẤT NGỜ: XÂY CÁC HÒN ĐẢO LỚN HƠN

Nguồn: Laurentriem from Pixabay
Nước biển dâng không chỉ làm hẹp ven biển, mà thực ra còn mở rộng một số nơi. Bằng chứng rõ ràng nhất là ở các hòn đảo Thái Bình Dương, nơi mà khối đất tăng vì biển dâng trong những năm gần đây.  Một ví dụ điển hình ở đảo Tuvalu – tăng tổng diện tích đất lên 2.9% giữa năm 1971 và 2014, mặc dù mực nước biển ở cùng khu vực tăng gấp đôi bình quân toàn cầu.  Các nhà khoa học nhận định, vì các cơn bão và cơn sóng chuyển cát và đá quanh đảo, điều này gián tiếp bảo vệ chúng khỏi bị ăn mòn do thủy triều dâng. Thật may cho 11,000 người dân tại Tuvalu, khi hòn đảo này ban đầu được dự đoán sẽ hoàn toàn bị nhấn chìm trong vòng vài thập kỷ tới, tuy nhiên không mấy an ủi đối với phần lớn cộng đồng người dân đảo Pacific Islander kiên cường, nên họ tiếp tục đấu tranh kêu gọi hành động ngay vì khí hậu để cứu quê hương của họ.
Vậy, hiện tượng thú vị này dạy ta điều gì? Dù bất kỳ điều gì xảy ra, chúng đều chứng minh rằng các tác động của mực nước biển dâng và biến đổi khí hậu do con người gây ngạc nhiên, dù các diễn biến đang đi theo hướng các nhà khoa học dự đoán.  Đây có thể là một điểm sáng nhỏ, nhưng ai biết được những tác động không lường trước khác sẽ phát sinh, khi chúng ta tiến vào vùng nước chưa được thăm dò – nơi mà tác động khí hậu bắt đầu phản ứng giận dữ?

KẾT LUẬN

Có điều nào trong 10 điều trên làm bạn ngạc nhiên không? Chúng đã làm tôi ngạc nhiên. Không còn gì để nghi ngờ, chúng ta đang tiến đến một tương lai tiềm tàng tai ương và chịu tổn hại về môi trường và xã hội, nếu bây giờ, chúng ta không thay đổi diễn biến hiện tại.  Có thể quá trễ để ngăn tất cả các hệ lụy của mực nước biển dâng, nhưng không quá trễ để ngăn một vài hệ lụy xấu nhất.  Bạn có thể tham gia vào cộng đồng những công dân quan tâm và chọn đứng lên và nổi dậy chống lại các phương thức phá hoại hiện tại. Cùng chung tay, chúng ta có thể hành động ngay và tạo ra làn sóng thay đổi, nhằm bảo đảm tương lai tươi sáng hơn, an toàn hơn cho nhân loại và hành tinh mà chúng ta gọi là nhà.
Nguồn tiếng Anh: https://rebellion.global/blog/2021/04/26/10-facts-sea-level-rise/ 

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *