Thiên đường còn đâu – Paradise Lost


Về tác giả: Christopher Records

Là nhà văn ở thành phố Los Angeles. Cuốn sách đầu tiên của ông, Care: (tạm dịch: “Âu lo:”) Những Câu chuyện, được xuất bản năm 2020, bởi Học viện Inlandia, nhà xuất bản nhỏ ở miền Nam California.

Một trong tám nguyên tắc Phi văn minh thôi thúc những nhà cầm bút tạo ra tác phẩm ngay và luôn. Nhưng bạn có thể sáng tác gì, khi quê hương trải qua những biến động nhân sinh?  Christopher Records phân tích vết nứt giữa ý tưởng và thực tế về trái đất tại California trong thời đại dịch và cháy rừng.


Photo by Vlada Karpovich from Pexels

Ngày 17, tháng ba, năm 2021

Tôi đến thăm ông bà tôi, ở căn hộp lớn có điều hòa và trải thảm ở thành phố San Dimas. Căn hộp đối diện với một bức khảm đồ sộ miêu tả cuộc đời của Chúa Giê Su. Bức khảm đồ sộ trải dài cả khu lăng mộ. Cứ vài tháng, nhân viên nhà xác lại cọ rửa bề mặt. San Dimas là một trong những nơi nhiều khói nhất trên đất nước này; các gam màu xanh lam và vàng sống động của Bữa Tiệc ly, Giê Su bị bắt tại vườn Gethsemane, và cuộc đóng đinh Giê Su nguyên sơ nay chuyển màu từ xám và đen – như bề mặt những cửa sổ và bức tường không cần đến, sang màu của không khí bám vào.
Bước vào trong, ông bà được đặt phía sau bia đá, hộp thứ tư tính từ dưới lên. Bà muốn vậy. Khi bà mất, ông bảo tôi: “Bà không thích đất”. Bà cũng chả muốn dính đến đất. Và vì thế đây, cho đến bây giờ, bà vẫn tránh liên quan đến đất.
Đối với người dân ở Nam California, ý tưởng và thực tế về trái đất là chấp nhận và quay đi khi chúng ta muốn, lãng mạn hóa và phớt lờ, tận hưởng và khai thác, đa phần là vậy đó. Chúng ta biết rõ định nghĩa và công dụng của trái đất. Chúng ta biết, khi chúng ta thao túng trái đất đúng cách, nó có khả năng gì, có thể hữu dụng như thế nào, nó có các tâm trạng và tạo ra các kỷ niệm. Trái đất gợi cho chúng ta sự nhẹ nhàng và trìu mến: vườn nho trĩu quả, mặt trời sưởi ấm vừa đủ, màu trời xanh trong xuyên qua cửa kính ô tô khi đang lướt dọc cung đường cao tốc ven biển Thái Bình Dương, thoang thoảng mùi hoa Cam bung nở khi chiều vừa buông, thật trẻ trung và ấm áp, và chính những đặc điểm này tạo nên một “California”: “êm ái”, “thoải mái”, và “đẹp gái” cả thập kỷ qua.

Mùi hương hoa Cam bung nở khi chiều vừa buông thật trẻ trung và ấm áp… đã tô vẽ  “California” “thoải mái”, “đẹp gái”.

Người ta chuyển đến miền Nam California vì những điều đó.  Nếu họ sinh ra ở đây, thì có lẽ là vì cha mẹ hoặc ông bà muốn vậy.  Là điểm đến của những người muốn thoát khỏi sự khắc nghiệt, những người đã chịu đủ tháng hai băng giá và tháng bảy ẩm ướt, những cơn bão Đại Tây Dương và những cơn lốc xoáy ở các vùng đồng bằng rộng lớn, các cơn bão đen và các xoáy cực.  Những người này, họ đến đây để tránh xa “Ý tưởng về trái đất” là một điều gì đó mạnh mẽ và bất tiện, không dự đoán được và tiềm tàng rủi ro.
Trong năm qua, khi đại dịch tràn đi khắp nơi, nhiều người trong số chúng ta biết vùng đất này rất rõ, có cơ hội để nhìn lại quá khứ và dự đoán tương lai tại đây.  Vào tháng ba, khi các xa lộ trống vắng, truyền thông đưa tin bầu trời Los Angeles chưa bao giờ trong xanh đến vậy kể từ những năm 1960.  Cũng trong tháng ba, từ vị trí rời xa lộ để lái vào Rừng Quốc gia Angeles, tôi thề là tôi có thể thấy rõ chân đồi của rặng núi San Bernardino, gần nơi mẹ tôi sống, 80km về phía đông.  Vẫn là tháng ba, đứng ở cái hiên bê tông nhỏ, tôi có thể xác định được toàn bộ các chòm sao, mà trước đây, tôi chưa bao giờ nhìn thấy bằng chính đôi mắt của mình. Lại là tháng ba, dãy núi Sierra trải qua “Tháng ba diệu kỳ”, tuyết dày 156cm ở một vài nơi, đây lại là sự diệu kỳ dành cho vùng đất hạn hán triền miên. Tháng tám và tháng chín, khi San Gabriels cháy, phía ngoài chung cư tôi sống, ở Đông Bắc Los Angeles, chất lượng không khí tồi tệ nhất kể từ những năm 1990 và ở thung lũng San Fernando, cách căn hộ của tôi khoảng 16km nhiệt độ đạt đến 49°C, cao nhất trong lịch sử.  Vào tháng đó, khi đứng ở cửa nhà, tôi thậm chí không thể thấy dù chỉ lờ mờ đường chân trời của trung tâm thành phố Los Angeles, trong khi chỉ cách đó 6km.
Trong những tháng đó, giữa hai tiểu bang, giữa ký ức được lý tưởng hóa và thực tế đang đến, khi tất cả mọi thứ đều đóng cửa, tất cả các điều phiền nhiễu khác đều biến mất, người ta quay lại khám phá niềm vui mà trái đất ban tặng, xung quanh, phía sau và phía trên chúng ta. Chúng ta trở lại với biển và núi, vườn và rừng công cộng, hồ, suối và sa mạc. Chúng ta khao khát tận hưởng tất cả, chúng ta hầu như không chịu nổi sự giam cầm. Trong phút chốc, mọi thứ đảo ngược: các bãi đậu xe tại các trung tâm mua sắm, phía trước các cửa hàng, trường học và cao tốc trống vắng, trong khi những lối mòn leo núi, các khu cắm trại, các khu hoang dã lại chật chội. Từ bé đến giờ, đây là lần đầu tiên mà đa số chúng ta trở lại những nơi “vắng vẻ” quanh ta, khám phá điều gì đã xảy ra ở đó trong 20, 30, và 40 năm qua.

Từ bé đến giờ, đây là lần đầu tiên chúng ta trở lại những nơi “vắng vẻ” quanh ta, khám phá điều gì đã xảy ra ở đó 20, 30 và 40 năm qua.

Chúng ta nhận thấy đất đai mất dần vẻ đẹp hoặc nét mềm mại. Những miêu tả ngọt ngào và cổ điển về niềm Nam California, màu đỏ của hoa Nhài, sự phì nhiêu của các cây vả, cây oliu, cây chanh; một bên là Thái Bình Dương hoàn mỹ và bên kia là vườn quốc gia Joshua Tree, bầu trời bao la đầy sao; những điều đó bây giờ là giấc mơ xưa về California, khi chúng ta có thể dễ dàng mua nhà ở những khu ngoại ô an toàn, sạch sẽ và thoải mái.
Photo by Bartosz Majcher from Pexels
Tôi mở cuốn sách đã sờn góc được viết bởi Joan Didion với tựa đề “The White Album” và đọc lại những bài viết về cháy vài ngàn hecta rừng do những cơn gió Santa Ana. Tôi cảm nhận hầu hết các bài viết đó đều buồn cười.  Trong mùa hè vừa qua, ba triệu hecta đất bị cháy ở tiểu bang này.  Chúng ta tạo ra lượng mây đen tương đương với lượng mây đen xuất hiện phía trên Oregon, Washington và British Columbia, và thậm chí xa về phía đông, xa như Đại Tây Dương. Nữ văn sĩ Didion viết về ngày-tận-thế-giả vào những năm 1960, khi mà không khí sạch và trong, tựa như những ngày khi toàn bộ thành phố Los Angeles đóng cửa vào tháng ba. Đối với nữ văn sĩ và đối với ông bà tôi, khi họ còn trẻ và mới đặt chân đến đây, khí hậu tệ nhất lúc đó được ví bằng khí hậu tuyệt vời nhất mà tôi từng được hưởng. Và tôi mường tượng khí hậu sẽ còn tệ hơn nữa cho thế hệ tiếp theo, những người cũng đứng tại vị trí này, trên vùng đất này và tại thời điểm này sẽ nhìn lại và cảm thấy khó hiểu hơn nữa.
Tôi cứ mãi ngẩn ngơ suy nghĩ, “Thiên đường trước đây ra sao nhỉ.” Tôi mơ hồ trong suy nghĩ. Liệu có phải, khi vẩn vơ suy nghĩ, tôi mường tượng về cuộc sống ở đây khi hoa nở ngay trước mắt mà tôi lại không thể thấy, nào là: cây xô thơm Cleveland, hoa Anh túc California, và những con cáo xám, thiên nhiên chạm khắc, đâm chồi nảy lộc và chết đi theo cách của riêng nó. Hay là, tôi tưởng tượng thiên đường ắt hẳn phải như cái thời ông bà tôi mới đặt chân đến đây vào những năm 50, khi phong cảnh đập vào mắt là những cây cam trĩu nặng, những cây cọ, các bãi cỏ, những căn nhà giống hệt nhau và những cung đường xa lộ; và chúng ta đã thực hiện tốt dự án nhằm tái tạo nơi này thành đống đổ nát. Dù là gì, tôi đang tìm kiếm thứ mà tôi không thể thấy rõ, quá khứ mơ hồ vô định của sự ổn định và vững chắc; Và ở hiện tại hỗn loạn, thì điều đó lại càng xa vời, bận tâm về tương lai sẽ làm cho hiện tại trở thành thiên đường của ngày hôm nay cho những ai sinh ra ở đây.
Dịch từ nguồn tiếng Anh: https://dark-mountain.net/paradise-lost/

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *